https://www.instagram.com/reel/DTlSFv2DKpI/?utm_source=ig_web_copy_link&igsh=NTc4MTIwNjQ2YQ==
ZWOLLE – Het aantal tweedehandswinkels in Nederland is de afgelopen jaren flink gegroeid. Volgens cijfers van de Kamer van Koophandel nam het aantal winkels in de afgelopen tien jaar toe met zo’n 40 procent. Ook online platforms voor tweedehands kleding zoals Vinted trekken steeds meer bezoekers. Die groei wekt de indruk dat we als maatschappij een duurzamere richting inslaan. Maar betekent vaker tweedehands winkelen ook dat ons koopgedrag structureel verandert?
Volgens gedrags- en klimaatpsycholoog Chantal van der Leest is er sprake van een belangrijk kantelpunt. Zij stelt dat tweedehands shoppen inmiddels een zogenoemd social tipping point heeft bereikt. “Als er nieuw gedrag wordt ingevoerd, vinden we dat spannend,” legt Van der Leest uit. “Wanneer niemand in je omgeving tweedehands kleding koopt, voelt het niet normaal en durf je het minder snel. Maar zodra een deel van je omgeving dat wel doet, ga je zelf ook makkelijker mee.”
Dat omslagpunt ligt volgens haar veel lager dan vaak wordt gedacht. “We denken dat het pas werkt als de helft meedoet, maar dat punt ligt al rond de 25 procent.” Dat verklaart volgens Van der Leest waarom tweedehands kleding de afgelopen jaren zo snel mainstream is geworden.
Toch waarschuwt zij dat zichtbare verandering niet automatisch betekent dat het probleem is opgelost. Tweedehands shoppen kan bestaande koopprikkels namelijk in stand houden. “Het doorbreekt het idee dat alles nieuw moet zijn, maar het leert ons niet per se om minder te kopen,” zegt ze. Daarmee is tweedehands volgens haar eerder een tussenstap dan een eindoplossing.
Het hergebruiken van materialen klinkt als een goede oplossing, maar blijkt in de praktijk lastig. Kledingrecycler Ron van de Wiel wijst erop dat meer dan 70 procent van de kleding tegenwoordig uit polyester bestaat, een synthetisch materiaal dat nauwelijks te recyclen is. Zijn bedrijf richt zich vooral op wol en andere natuurlijke materialen, maar vormt slechts een klein onderdeel van het hele systeem.
Volgens Van de Wiel ligt de grootste winst uiteindelijk niet in steeds nieuwe circulaire oplossingen, maar in minder consumeren. Als er toch kleding wordt gekocht, pleit hij voor lokaal kopen in plaats van via grote online platforms. De hoeveelheid transport die daarmee gepaard gaat, zorgt volgens hem alsnog voor een aanzienlijke milieu-impact.
De groei van tweedehands kleding laat zien dat sociale normen kunnen verschuiven. Of die verschuiving ook leidt tot een blijvende verandering in hoe we consumeren, zal de komende jaren duidelijk moeten worden.
Redactionele verantwoording
Voor deze crossmediale productie is bewust gekozen voor een combinatie van lokale praktijkbronnen, ervaringsdeskundigen en experts zodat verschillende perspectieven op het onderwerp tweedehands kleding en duurzaamheid samenkomen.
In het video-item zijn jongeren geïnterviewd die tweedehands kleding kopen bij Cream in Zwolle. Zij vormen de directe doelgroep van dit project en kunnen vanuit hun eigen ervaring toelichten waarom zij tweedehands shoppen. Daarnaast is Floor van Garderen, leidinggevende bij Cream Zwolle en afgestudeerd docent beeldende kunst, geïnterviewd. Vanuit haar dagelijkse werk in de winkel kan zij duidelijk uitleggen wat voor publiek zij dagelijks ziet, of dat de afgelopen jaren is veranderd en wat daar mogelijk de reden van zou kunnen zijn.
Voor verdieping in het audio-item zijn deskundige bronnen gebruikt. Chantal van der Leest, gedrags- en klimaatpsycholoog, geeft vanuit haar expertise context over duurzaam gedrag en de kloof tussen intentie en daadwerkelijk handelen. Ron van de Wiel, kledingrecycler en eigenaar van Blue LOOP Originals, is geïnterviewd om de productiekant te belichten en uit te leggen waarom kledingrecycling complex is. Tot slot is Truus Doesburg, bedrijfsleider van Stichting Kringloop Zwolle Ceintuurbaan, geïnterviewd om te laten zien hoe duurzaamheid en toegankelijkheid op lokaal niveau worden toegepast.